මුදල් ඉතිරි කිරීම සහ ආයෝජනය කිරීම ගැන කතා කරන විට බොහෝ දෙනෙකුට මුලින්ම මතක් වන්නේ සාමාන්ය ඉතුරුම් ගිණුම් (Savings Accounts) හෝ බැංකු ස්ථාවර තැන්පතු (Fixed Deposits) ය. එහෙත් උද්ධමනය ඉහළ යන ආර්ථිකයක, සාමාන්ය ඉතුරුම් ගිණුමක ලැබෙන පොලියෙන් ඔබේ මුදලේ සැබෑ වටිනාකම රැකගැනීම පහසු නොවේ. විශාල මුදලක් නොමැතිව, මූල්ය වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ ගැඹුරු තාක්ෂණික දැනුමක් නැතිව සාමාන්ය පුද්ගලයෙකුට වුවද ආරම්භ කළ හැකි හොඳම ආයෝජන මාර්ගයක් ලෙස Unit Trust (ඒකක භාර) හැඳින්විය හැක.
Unit Trust (ඒකක භාර) යනු කුමක්ද?
Unit Trust (Mutual Funds) යනු තනි තනි ආයෝජකයින් දහස් ගණනකගේ මුදල් එකම අරමුදලකට එක්රැස් කර (Pool of Funds), සුදුසුකම් ලත් වෘත්තීය අරමුදල් කළමනාකරුවෙකු (Professional Fund Manager) විසින් විවිධ මූල්ය උපකරණවල ආයෝජනය කරන ක්රමයකි.
මෙම ක්රමයේදී එක් එක් ආයෝජකයා තැන්පත් කරන මුදලේ ප්රමාණය අනුව සමස්ත අරමුදලෙන් කොටසක් හෙවත් "ඒකක" (Units) හිමි වේ. අරමුදල ලබන ලාභය හෝ අලාභය මත පදනම්ව මෙම ඒකකයක වටිනාකම දිනපතා වෙනස් වන අතර එය NAV (Net Asset Value - ශුද්ධ වත්කම් අගය) ලෙස හැඳින්වේ.
Unit Trust එකක් ක්රියාත්මක වන ආකාරය
Unit Trust ව්යුහය ප්රධාන පාර්ශ්ව 4 කින් සමන්විත වේ:
- ආයෝජකයා (Investor): මුදල් ආයෝජනය කර ඒකක මිලදී ගන්නා ඔබ ඇතුළු සාමාන්ය ජනතාව.
- අරමුදල් කළමනාකරු (Fund Manager): මුදල් කළමනාකරණය කරමින් ඒවා භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, බැඳුම්කර හෝ කොටස් වෙළෙඳපොළේ ආයෝජනය කරන වෘත්තීය ආයතනය (උදා: CAL, NDB Wealth, First Capital).
- භාරකරු (Trustee): ආයෝජකයින්ගේ මුදල් සහ වත්කම්වල නීත්යානුකූල භාරකරු වේ. සාමාන්යයෙන් ශ්රී ලංකාවේ පිළිගත් ස්වාධීන වාණිජ බැංකුවක් (උදා: Deutsche Bank, Bank of Ceylon, Commercial Bank, Hatton National Bank) භාරකරු ලෙස ක්රියා කරයි. අරමුදල් කළමනාකරුට ආයෝජකයින්ගේ මුදල් අවභාවිත කිරීමට නොහැකි වන සේ පූර්ණ ආරක්ෂාව සලසන්නේ මෙම භාරකරු විසිනි.
- නියාමකයා (Regulator): සියලුම Unit Trust සමාගම් ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC - Securities and Exchange Commission of Sri Lanka) යටතේ ලියාපදිංචි වී දැඩි රාජ්ය නියාමනයකට යටත්ව ක්රියාත්මක වේ.
1. ශ්රී ලංකාවේ ඇති ප්රධාන Unit Trust වර්ග
ඔබේ අවදානම් ගැනීමේ හැකියාව (Risk Appetite) සහ ආයෝජන කාල සීමාව අනුව තෝරාගත හැකි ප්රධාන Unit Trust වර්ග 4 ක් පවතී:
1. Money Market Funds (මුදල් වෙළෙඳපොළ අරමුදල්)
- අවදානම: ඉතා අඩුය (Very Low Risk).
- ආයෝජනය කරන ක්ෂේත්ර: කෙටිකාලීන රජයේ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් (Treasury Bills) සහ ශ්රේණිගත වාණිජ බැංකුවල කෙටිකාලීන ස්ථාවර තැන්පතු.
- සුදුසු කාටද: හදිසි අරමුදල් (Emergency Funds) තබා ගැනීමට සහ අවදානමකින් තොරව සාමාන්ය බැංකු ඉතුරුම් ගිණුමකට වඩා 2-3 ගුණයක වාසියක් අපේක්ෂා කරන ආධුනිකයන්ට. දිනපතා පොලිය එකතු වන අතර ඕනෑම වැඩ කරන දිනක මුදල් ආපසු ලබාගත හැක.
2. Income Funds (ආදායම් අරමුදල්)
- අවදානම: අඩු හෝ මධ්යම මට්ටමේ (Low-to-Medium Risk).
- ආයෝජනය කරන ක්ෂේත්ර: මධ්යම හා දිගුකාලීන භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (Treasury Bonds) සහ ඉහළ ශ්රේණිගත සමාගම් ණයකර (Corporate Debentures).
- සුදුසු කාටද: වසර 1 සිට 3 දක්වා කාලයකට මුදල් ආයෝජනය කර ස්ථාවර ආදායමක් අපේක්ෂා කරන අයට.
3. Growth / Equity Funds (කොටස් අරමුදල්)
- අවදානම: ඉහළයි (High Risk / High Return).
- ආයෝජනය කරන ක්ෂේත්ර: කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) ලැයිස්තුගත ප්රමුඛ සමාගම්වල කොටස්.
- සුදුසු කාටද: වෙළෙඳපොළ උච්චාවචනයන් දරාගත හැකි, අවුරුදු 5 කට වැඩි දිගුකාලීන ඉලක්ක සහිත ඉහළ ප්රතිලාභ අපේක්ෂා කරන ආයෝජකයන්ට.
4. Balanced Funds (සමබර අරමුදල්)
- අවදානම: මධ්යස්ථයි (Medium Risk).
- ආයෝජනය කරන ක්ෂේත්ර: කොටස් වෙළෙඳපොළ සහ ස්ථාවර ආදායම් උපකරණ යන දෙකෙහිම සමබරව ආයෝජනය කරයි.
2. Unit Trust සහ බැංකු FD අතර වෙනස
පහත වගුවෙන් බැංකු ස්ථාවර තැන්පතු (Fixed Deposits) සහ Money Market Unit Trust අරමුදලක් අතර ප්රධාන වෙනස්කම් පැහැදිලි කෙරේ:
| ලක්ෂණය | බැංකු ස්ථාවර තැන්පතු (FD) | Unit Trust (Money Market Fund) |
|---|---|---|
| ආරම්භක මුදල | සාමාන්යයෙන් රු. 25,000 - 50,000 ට වැඩි | රු. 1,000 හෝ 5,000 වැනි සුළු මුදලක් |
| මුදල් ආපසු ගැනීම | නියමිත කාලයට පෙර ගතහොත් පොලිය කැපේ (Penalty) | ඕනෑම වැඩ කරන දිනක දඩ මුදලකින් තොරව ලබාගත හැක |
| පොලී ගණනය | මාසිකව හෝ කල් පිරෙන විට | දිනපතා සංයුක්ත වේ (Daily Compounding) |
| අමතර තැන්පතු | පවතින FD එකට අතරමගදී මුදල් එකතු කළ නොහැක | කැමති ඕනෑම වෙලාවක අමතර මුදල් තැන්පත් කළ හැක |
| කළමනාකරණය | ආයෝජකයාට මැදිහත්වීමක් නැත | වෘත්තීය අරමුදල් කළමනාකරුවන් විසින් හැසිරවේ |
3. Unit Trust ආයෝජනයේ ප්රධාන වාසි
- අඩු ආරම්භක මුදලක් (Low Minimum Investment): විශාල මුදලක් එකවර අවශ්ය නොවේ. රු. 1,000 කින් හෝ රු. 5,000 කින් ගිණුමක් ආරම්භ කර, මාසිකව ඉතිරි වන ඕනෑම මුදලක් ක්රමානුකූලව (SIP ක්රමයට) ආයෝජනය කළ හැක.
- ඉහළ ද්රවශීලතාවය (High Liquidity): බැංකු FD එකක් මෙන් මාස 6ක් හෝ වසරක් මුදල් හිර කර තැබිය යුතු නැත. මුදල් අවශ්ය වූ විට අන්තර්ජාලය හරහා ඉල්ලීමක් කර දින 1-2 ක් ඇතුළත ඔබේ බැංකු ගිණුමට මුදල් ලබාගත හැක.
- දිනපතා පොලිය එකතු වීම (Compounding Benefit): Money Market Fund එකකදී පොලිය දිනපතා ගණනය වී ප්රාග්ධනයට එකතු වේ. එම නිසා පොලිය මත පොලිය හැදෙන 'Compounding Effect' එකේ උපරිම වාසිය ලැබේ.
- විවිධාංගීකරණය (Diversification): ඔබ ආයෝජනය කරන සුළු මුදල පවා ආයතන කිහිපයක සහ මූල්ය උපකරණ රැසක විසිරී ආයෝජනය වන බැවින් අවදානම බෙහෙවින් අවම වේ.
- වෘත්තීය කළමනාකරණය (Professional Management): වෙළෙඳපොළ පොලී අනුපාතික වෙනස්වීම් හෝ කොටස් මිල නිරීක්ෂණය කිරීමට ඔබට කාලය හෝ දැනුම නොමැති වුවද, පළපුරුදු වරලත් මූල්ය විශ්ලේෂකයින් (CFA Charterholders) ඔබේ මුදල් කළමනාකරණය කරයි.
4. Unit Trust එකක් ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද?
Unit Trust ආයෝජනයක් ආරම්භ කිරීම අද වන විට ඉතා පහසු සහ 100% Online ක්රියාවලියකි:
- සුදුසු ආයතනයක් තෝරාගැනීම: ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාවේ (SEC) ලියාපදිංචි පිළිගත් Unit Trust කළමනාකරණ ආයතනයක් (Fund Management Company) තෝරාගන්න (උදා: CAL, NDB Wealth, First Capital, JB Vantage, Softlogic Invest ආදිය).
- KYC ලියකියවිලි සූදානම් කරගැනීම: ජාතික හැඳුනුම්පත (NIC) හෝ විදේශ ගමන් බලපත්රය, ලිපිනය තහවුරු කිරීමේ ලියවිල්ලක් (Billing proof) සහ ඔබේ බැංකු ගිණුම් තොරතුරු (Passbook පිටපත හෝ Statement).
- ගිණුම විවෘත කිරීම: වර්තමානයේ බොහෝ ආයතනවල වෙබ් අඩවිය හෝ Mobile App එක හරහා සම්පූර්ණයෙන්ම Online ක්රමයට මිනිත්තු කිහිපයකින් ගිණුම විවෘත කළ හැක.
- මුදල් තැන්පත් කිරීම: අදාළ අරමුදලේ බැංකු ගිණුමට Online Banking (CEFT / SLIPS) හරහා මුදල් මාරු කර ආයෝජනය ආරම්භ කරන්න.
[!TIP]
ශ්රී ලංකාවේ Unit Trust පිළිබඳ වීඩියෝ පාඩම් සහ පියවරෙන් පියවර මඟපෙන්වීම් සඳහා අපගේ Unit Trusts Video Guide පිටුව නරඹන්න.
සාරාංශය (Conclusion)
ආයෝජනයක් ආරම්භ කිරීමට ඔබ ධනවතෙකු වන තුරු බලා සිටිය යුතු නැත. ඉතිරි කරන සුළු මුදල පවා නිවැරදි තැනක ආයෝජනය කිරීමෙන් දිගුකාලීනව ස්ථාවර මූල්ය නිදහසක් ගොඩනගා ගැනීමට Unit Trust ඉතා සාර්ථක ආරම්භක පියවරකි.