Home > Articles > CSE ආයෝජන

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) මුල සිට ආයෝජනය ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද? (CDS Account Guide)

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) මුල සිට ආයෝජනය ආරම්භ කරන්නේ කෙසේද? (CDS Account Guide)

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (Colombo Stock Exchange - CSE) යනු ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රමුඛතම, සාර්ථකව ක්‍රියාත්මක වන දැවැන්ත සමාගම් සිය ගණනක කොටස්කරුවෙකු (Shareholder) වී රටේ ආර්ථික වර්ධනය සමඟ ඔබේ පුද්ගලික ධනයද වේගයෙන් ගොඩනගා ගැනීමට ඇති එකම නිල මූල්‍ය දොරටුවයි.

කෙසේ වෙතත්, අපේ රටේ බොහෝ දෙනෙකුට කොටස් වෙළෙඳපොළට පිවිසීමට ඇති ප්‍රධානතම බාධාව වන්නේ "මේක පටන් ගන්නේ කොහොමද? CDS ගිණුමක් හදන්නේ කොහොමද? Broker කෙනෙක් තෝරන්නේ කොහොමද?" යන නිවැරදි ප්‍රායෝගික මඟපෙන්වීමක් නොමැතිකමයි.

වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාවේ කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල්කරණය (Digitalized) වී ඇති බැවින්, ඔබේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනයෙන් විනාඩි 10ක් ඇතුළත නිවසේ සිටම CDS ගිණුමක් විවෘත කර සුළු මුදලකින් ආයෝජනය ආරම්භ කළ හැක.

මෙම ලිපියෙන් කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ මුල සිට කොටස් මිලදී ගැනීම දක්වා සමස්ත ක්‍රියාවලිය, ගාස්තු විස්තර, දර්ශක (ASPI / S&P SL20) සහ ආධුනිකයෙකු ලෙස දැනගත යුතු වැදගත්ම කරුණු සරල සිංහලෙන් පැහැදිලි කරමු.


1. කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ යනු ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව (Securities and Exchange Commission of Sri Lanka - SEC) යටතේ නියාමනය වන නිල මූල්‍ය ආයතනයකි.

┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                      CSE ආයෝජන පරිසර පද්ධතිය                           │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│                 SEC (ශ්‍රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිසම)             │
│                     │ (නියාමනය හා පාරිභෝගික ආරක්ෂාව)                  │
│                     ▼                                                  │
│          කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) & මධ්‍යම තැන්පතු ක්‍රමය (CDS)        │
│                     │                                                  │
│         ┌───────────┴───────────┐                                      │
│         ▼                       ▼                                      │
│   Stockbroker සමාගම්      ලැයිස්තුගත සමාගම් 280+                        │
│  (Atrad / DirectFN App)  (JKH, COMB, SAMP, DIAL...)                    │
│         │                       │                                      │
│         └───────────┬───────────┘                                      │
│                     ▼                                                  │
│         ඔබ (පුද්ගලික ආයෝජකයා / Shareholder)                           │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘

ප්‍රධාන වෙළෙඳපොළ දර්ශක 2 (Stock Market Indices)

  1. ASPI (All Share Price Index - සියලු කොටස් මිල දර්ශකය): CSE හි ලැයිස්තුගත සියලුම සමාගම්වල සමස්ත මිල චලනයන් මනින ප්‍රධාන දර්ශකයයි.
  2. S&P Sri Lanka 20 (S&P SL20): කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ ඉහළම ද්‍රවශීලතාවයක් සහ ඉහළම වෙළඳපොළ ප්‍රාග්ධනීකරණයක් (Market Cap) ඇති විශිෂ්ටතම සමාගම් 20 නියෝජනය කරන දර්ශකයයි.

2. CDS ගිණුමක් (Central Depository System) විවෘත කිරීමේ පියවර

කොටස් වෙළෙඳපොළේ ගනුදෙනු කිරීමට නම් ඔබට CDS ගිණුමක් තිබිය යුතුය. එය හරියටම ඔබේ බැංකු ගිණුම වැනි නමුත්, බැංකු ගිණුමක මුදල් තැන්පත් වන අතර CDS ගිණුමක ඔබ මිලදී ගන්නා සමාගම්වල කොටස් (Shares) ඩිජිටල් ආකාරයෙන් තැන්පත් වේ.

[CDS ගිණුමක් විවෘත කිරීමේ පියවර]

පියවර 01 ──▶ CSE Mobile App එක Download කරගන්න (Android / iOS)
පියවර 02 ──▶ "Open CDS Account" තෝරා NIC / Passport සහ විස්තර ඇතුළත් කරන්න
පියවර 03 ──▶ බලයලත් Stockbroker (තැරැව්කාර) සමාගමක් තෝරාගන්න
පියවර 04 ──▶ බැංකු ගිණුම් තහවුරු කිරීම සහ e-KYC සෙල්ෆි ඡායාරූපය ලබාදෙන්න
පියවර 05 ──▶ වැඩ කරන පැය 24-48ක් ඇතුළත Login විස්තර SMS/Email මඟින් ලැබේ!

අවශ්‍ය ලියකියවිලි:


3. Stockbroker (කොටස් තැරැව්කාර සමාගමක්) තෝරාගන්නේ කෙසේද?

ශ්‍රී ලංකාවේ කොටස් වෙළෙඳපොළේ සෘජුව කොටස් මිලදී ගැනීමට SEC මඟින් බලපත්‍රලත් Stockbroker සමාගමක් හරහා යා යුතුය. ප්‍රමුඛ පෙළේ තැරැව්කාර සමාගම් කිහිපයක්:

තැරැව්කාර සමාගමක් තෝරාගැනීමේදී සැලකිය යුතු කරුණු:

  1. Online Trading Platform / App පහසුව: බොහෝ සමාගම් Atrad හෝ DirectFN නම් ජංගම දුරකථන Apps ලබාදෙයි. එම App එක වේගවත් හා භාවිතයට පහසු විය යුතුය.
  2. පර්‍යේෂණ වාර්තා (Research Reports): වෙළෙඳපොළ සහ සමාගම් පිළිබඳව වටිනා විශ්ලේෂණ වාර්තා දිනපතා නොමිලේ සපයන Broker කෙනෙකු තෝරාගැනීම ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ.
  3. සේවා සහය (Customer Support): ඔබට ගැටලුවක් වූ විට වහාම සම්බන්ධ කරගත හැකි ආයෝජන උපදේශකයෙකු (Investment Advisor) ලබාදෙන්නේද යන්න.

4. ගනුදෙනු ගාස්තු ව්‍යුහය (CSE Brokerage & Transaction Fees)

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ කොටස් මිලදී ගැනීමේදී හෝ විකිණීමේදී සුළු ගනුදෙනු ගාස්තුවක් අයවේ.

ගනුදෙනු වටිනාකම සම්පූර්ණ ගාස්තුව ගාස්තු බෙදී යන ආකාරය
රු. මිලියන 100 දක්වා ගනුදෙනු සඳහා 1.12% • Broker ගාස්තුව: 0.64%
• SEC ගාස්තුව: 0.072%
• CSE ගාස්තුව: 0.084%
• CDS ගාස්තුව: 0.024%
• Share Transaction Levy: 0.30%
රු. මිලියන 100 ට වැඩි ගනුදෙනු සඳහා 0.84% මහා පරිමාණ ආයෝජකයින් සඳහා සහනදායී ගාස්තු

සටහන: ඔබ රු. 10,000 ක කොටස් මිලදී ගන්නේ නම් ගාස්තුව රු. 112 ක් පමණි. කොටස් විකිණීමේදී ප්‍රාග්ධන ලාභ බදු (Capital Gains Tax) සම්පූර්ණයෙන්ම 0% (නැත).


5. කොටස් මිලදී ගැනීමේ ප්‍රායෝගික පියවර (Placing Your First Order)

ගිණුම සක්‍රීය වූ පසු ඔබේ Trading App එක හරහා කොටස් මිලදී ගන්නා ආකාරය:

┌─────────────────────────────────────────────────────────────┐
│                    ගනුදෙනු ඇණවුම් වර්ග                       │
├──────────────────────────┬──────────────────────────────────┤
│ Limit Order (නියමිත මිල) │ ඔබ කැමති උපරිම මිලක් නියම කර      │
│                          │ දමන ඇණවුම (වඩාත් නිර්දේශිතයි)    │
├──────────────────────────┼──────────────────────────────────┤
│ Market Order (වෙළඳපොළ)   │ එම මොහොතේ විකිණීමට ඇති ඕනෑම      │
│                          │ හොඳම මිලකට වහාම මිලදී ගැනීම      │
└──────────────────────────┴──────────────────────────────────┘
  1. මුදල් තැන්පත් කිරීම (Fund Transfer): ඔබේ Broker ගේ බැංකු ගිණුමට අන්තර්ජාල බැංකු සේවාවෙන් මුදල් යවා එහි රිසිට්පත Broker App එකට Upload කරන්න.
  2. සමාගම තෝරාගන්න (Select Stock): උදාහරණයක් ලෙස COMB.N0000 (Commercial Bank Non-Voting) හෝ JKH.N0000 (John Keells Holdings).
  3. Limit Order එකක් දමන්න: කොටස් සංඛ්‍යාව (Quantity) සහ ඔබ මිලදී ගැනීමට කැමති මිල (Price) ඇතුළත් කර Buy ඔබන්න.
  4. T+2 පියවීම් චක්‍රය (Settlement): ඔබ කොටස් මිලදී ගත් හෝ විකුණූ දිනට පසු වැඩ කරන දින 2ක් (T+2) ඇතුළත සම්පූර්ණ ගනුදෙනුව පියවී අවසන් වේ.

6. ආධුනිකයෙකු ලෙස ඔබ අනුගමනය කළ යුතු රන් නීති 5ක්

  1. කවදාවත් අනුන්ගේ Tips / කටකතා අසා මුදල් දමන්න එපා: Telegram හෝ Facebook සමූහවල දකින "මේ කොටස ගන්න හෙට double වෙනවා" වැනි කටකතාවලට රැවටී මුදල් නාස්ති නොකරන්න.
  2. ණය වී කොටස් වෙළෙඳපොළට එන්න එපා: දෛනික වියදම් හෝ හදිසි අරමුදල් (Emergency Fund) මේ සඳහා නොයොදන්න. අවම වශයෙන් ඉදිරි වසර 3-5 තුළ ඔබට අවශ්‍ය නොවන ඉතිරිකිරීම් පමණක් ආයෝජනය කරන්න.
  3. මූලික දර්ශක අධ්‍යයනය කරන්න: සමාගමේ P/E Ratio, Earnings Per Share (EPS), Return on Equity (ROE), සහ Dividend Yield පිළිබඳ අවබෝධයක් ලබාගන්න.
  4. Dollar Cost Averaging (DCA) ක්‍රමය භාවිත කරන්න: එකවර විශාල මුදලක් නොදමා, සෑම මසකම වැටුප ලැබුණු පසු රු. 5,000 ක් හෝ 10,000 ක් වශයෙන් ස්ථාවරව ආයෝජනය කරන්න.
  5. විවිධාංගීකරණය (Diversification): ඔබේ සම්පූර්ණ මුදල එකම සමාගමක නොදමා බැංකු, විදුලි සංදේශ, නිෂ්පාදන ආදී අංශ 4-5 ක සමාගම් අතර බෙදා වෙන් කරන්න.

[!TIP]
කොටස් තෝරාගැනීමේදී ලාභාංශ ප්‍රතිලාභ සංසන්දනය කිරීමට CSE Dividends Tracker පිටුවට පිවිසෙන්න. සමාගම්වල ලාභ සහ P/E අනුපාත අධ්‍යයනය කිරීමට අපගේ CSE P/E & EPS මාර්ගෝපදේශය කියවන්න!

📈 CSE කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ ලාභාංශ (Dividends) ට්‍රැකර්

කොටස් වෙළෙඳපොළේ සමාගම් වල නවතම ලාභාංශ ගෙවීම් සහ XD දිනයන් පරීක්ෂා කරන්න.

ලාභාංශ බලන්න →
S

ලිපිය සැකසුම: Supun

Verified Financial Author

ශ්‍රී ලංකාවේ පුද්ගලික මූල්‍ය කළමනාකරණය, කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ (CSE) සහ සාර්ව ආර්ථික විශ්ලේෂණ පිළිබඳ මූල්‍ය සාක්ෂරතා උපදේශක.

⚠️ මූල්‍ය වගකීම් ප්‍රකාශය (Financial Disclaimer): මෙම වෙබ් අඩවියේ පළවන සියලුම ලිපි, දත්ත සහ ගණනය කිරීම් අධ්‍යාපනික සහ දැනුවත් කිරීමේ අරමුණින් පමණක් සපයනු ලබන අතර, කිසිදු ආකාරයක බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය, නීතිමය හෝ ආයෝජන උපදෙසක් (Financial Advice) නොවේ. ඕනෑම ආයෝජන තීරණයක් ගැනීමට පෙර සුදුසුකම්ලත් මූල්‍ය උපදේශකයෙකුගේ සහය ලබාගැනීමට කටයුතු කරන්න.

මෙම ලිපිය ඔබට ප්‍රයෝජනවත් වුණාද?

ඔබේ මිතුරන් සමඟත් WhatsApp හරහා මෙම වටිනා තොරතුරු බෙදාගන්න.

WhatsApp හරහා Share කරන්න
තවත් දැනුම

📚 සබැඳි ලිපි හා මඟපෙන්වීම්

සියලු ලිපි බලන්න →
CSE ආයෝජන

කොටස් වෙළෙඳපොළ ලාභාංශ (Dividends) වලින් මාසික අමතර ආදායමක් උපයන්නේ කෙසේද?

⏱️ 16 min read කියවන්න →
CSE ආයෝජන

ශ්‍රී ලංකාවේ හොඳම Stock Broker Apps සහ Online Trading Platform තෝරාගැනීම (CAL, CT CLSA, NDB)

⏱️ 10 min read කියවන්න →
CSE ආයෝජන

කොටස් වෙළෙඳපොළේ හොඳම කොටස් තෝරාගන්නා P/E සහ EPS Ratios විශ්ලේෂණය කරන්නේ කෙසේද?

⏱️ 10 min read කියවන්න →
Advertisement