ශ්රී ලංකාවේ ආයෝජනයක් කරන විට, බැංකු පොලී අනුපාත සොයන විට, බදු ගෙවන විට හෝ විශ්රාම අරමුදල් පරීක්ෂා කිරීමේදී නිවැරදිම සහ නිල තොරතුරු (Official Data) ලබා ගැනීම අතිශය වැදගත් වේ. සමාජ මාධ්යවල පළවන වැරදි මූල්ය තොරතුරු සහ වංචනික පිරමිඩ ජාවාරම්වලට හසු නොවී, ශ්රී ලංකා රජයේ නිල ආයතන මගින් සපයන ද්වාර (Portals) භාවිත කිරීමෙන් ඔබට ආරක්ෂිත මූල්ය තීරණ ගත හැක.
මෙම ලිපියෙන් අප සාකච්ඡා කරන්නේ සෑම ශ්රී ලාංකික ආයෝජකයෙකු සහ රැකියාවක නියුතු අයෙකුම Bookmarks කර තබාගත යුතු ප්රධාන රාජ්ය මූල්ය වෙබ් අඩවි 5ක් සහ ඒවායින් ලබාගත හැකි ප්රයෝජන පිළිබඳවයි.
1. ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව (Central Bank of Sri Lanka - CBSL)
- නිල වෙබ් අඩවිය: www.cbsl.gov.lk
- ප්රධාන අංශය: මූල්ය ප්රතිපත්ති, විනිමය අනුපාත, බැංකු සහ භාණ්ඩාගාර බිල්පත්
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව යනු රටේ සමස්ත මූල්ය පද්ධතිය නියාමනය කරන උත්තරීතර ආයතනයයි. සාමාන්ය පුරවැසියෙකුට සහ ආයෝජකයෙකුට මහ බැංකු වෙබ් අඩවිය වැදගත් වන ප්රධාන කරුණු:
1. දෛනික විනිමය අනුපාත (Daily Exchange Rates): USD, EUR, GBP, AUD සහ මැදපෙරදිග මුදල් ඒකකවල නිල මිලදී ගැනීමේ සහ විකිණීමේ අනුපාත (Indicative Rates).
2. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් සහ බැඳුම්කර (Treasury Bills & Bonds): සතිපතා පැවැත්වෙන ප්රාථමික වෙන්දේසිවල (Primary Auctions) පොලී අනුපාත සහ ප්රතිලාභ අනුපාත.
3. බලපත්රලාභී බැංකු සහ මූල්ය ආයතන ලැයිස්තුව: ඔබ මුදල් තැන්පත් කිරීමට පෙර එම මූල්ය ආයතනය CBSL ලියාපදිංචි ආරක්ෂිත එකක්දැයි පරීක්ෂා කරගත හැක.
4. අධි අවදානම් / තහනම් පිරමිඩ යෝජනාක්රම (Prohibited Schemes): මහ බැංකුව විසින් තහනම් කර ඇති අනවසර මූල්ය ව්යාපාර ලැයිස්තුව.
2. දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (Inland Revenue Department - IRD)
- නිල වෙබ් අඩවිය: www.ird.gov.lk | RAMIS Portal
- ප්රධාන අංශය: ආදායම් බදු, TIN අංකය, APIT සහ Withholding Tax (WHT)
ශ්රී ලංකාවේ වයස අවුරුදු 18 ට වැඩි සෑම පුරවැසියෙකුටම TIN (Taxpayer Identification Number) අංකයක් ලබාගැනීම නීතියෙන් අනිවාර්ය කර ඇත. IRD වෙබ් අඩවිය හරහා ඔබට:
1. Online TIN Registration: නිවසේ සිටම ජාතික හැඳුනුම්පත භාවිතයෙන් මිනිත්තු කිහිපයකින් TIN අංකය ලබාගැනීම.
2. මාසික APIT / PAYE බදු වගු: ඔබගේ මාසික වැටුපට අදාළ බදු කාණ්ඩ (Tax Slabs) සහ නිදහස් සීමාවන් බලාගැනීම.
3. Withholding Tax (WHT): ස්ථාවර තැන්පතු පොලිය සහ ලාභාංශ මත අය කෙරෙන බදු ප්රතිශත පිළිබඳ නිල චක්රලේඛ.
4. වාර්ෂික ආදායම් බදු වාර්තා (e-Filing): RAMIS e-Services හරහා ඔබගේ වාර්ෂික ආදායම් බදු ගිණුම් අන්තර්ජාලයෙන් ඉදිරිපත් කිරීම.
3. ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් සහ විනිමය කොමිෂන් සභාව (SEC Sri Lanka)
- නිල වෙබ් අඩවිය: www.sec.gov.lk
- ප්රධාන අංශය: කොටස් වෙළෙඳපොළ නියාමනය, Stockbrokers සහ Unit Trusts
කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) සහ ඒකක භාර (Unit Trust Funds) වල ආයෝජනය කරන ඕනෑම අයෙකුගේ ආරක්ෂකයා වන්නේ SEC ආයතනයයි. මෙම වෙබ් අඩවිය මගින්:
1. බලපත්රලාභී Stockbroker සමාගම් ලැයිස්තුව: නිල වශයෙන් ලියාපදිංචි කොටස් තැරැව්කාර ආයතනවල දුරකථන අංක සහ සම්බන්ධතා තොරතුරු.
2. ලියාපදිංචි Unit Trust කළමනාකරණ සමාගම්: මුදල් වෙළෙඳපොළ (Money Market), Income Fund සහ Equity Funds නියාමනය කරන ලැයිස්තුව.
3. ආයෝජක අධ්යාපනය (Investor Education): කොටස් වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ නොමිලේ ලබාදෙන පාඨමාලා සහ මාර්ගෝපදේශ.
4. පැමිණිලි ඉදිරිපත් කිරීම: කිසියම් කොටස් තැරැව්කාර ආයතනයක් හෝ ලැයිස්තුගත සමාගමක් මගින් අසාධාරණයක් සිදුවුවහොත් නීතිමය පියවර ගැනීම.
4. සේවක අර්ථසාධක හා භාරකාර අරමුදල් (EPF & ETF Online Portals)
- EPF නිල වෙබ් අඩවිය: www.epf.lk | CBSL EPF Department
- ETF නිල වෙබ් අඩවිය: www.etfb.lk
- ප්රධාන අංශය: සේවක අර්ථසාධක ශේෂය, වාර්ෂික ලාභාංශ සහ විශ්රාම ප්රතිලාභ
පෞද්ගලික සහ අර්ධ රාජ්ය අංශයේ සේවය කරන ඕනෑම අයෙකුගේ විශ්රාම ජීවිතයේ ප්රධානම අරමුදල වන්නේ EPF (සේවක 8% + සේවායෝජක 12%) සහ ETF (සේවායෝජක 3%) මුදලයි.
1. EPF / ETF ශේෂය (Balance Check): ඔබගේ ජාතික හැඳුනුම්පත් අංකය සහ සාමාජික අංකය ඇතුළත් කර අරමුදලේ ඇති මුදල සහ මාසිකව බැර වන මුදල් නිවැරදිදැයි පරීක්ෂා කිරීම.
2. වාර්ෂික ලාභාංශ අනුපාත (Annual Dividend Interest): රජය විසින් EPF සාමාජිකයන්ට ලබාදෙන වාර්ෂික පොලී ප්රතිශතය දැනගැනීම.
3. 30% අත්තිකාරම් ඉල්ලුම් පත්ර: නිවාස ඉදිකිරීම හෝ වෛද්ය ප්රතිකාර සඳහා EPF අරමුදලෙන් 30% ක මුදලක් ලබාගැනීමට අවශ්ය සුදුසුකම් සහ ආකෘති පත්ර (Forms) බාගත කිරීම.
4. ETF ප්රතිලාභ: රැකියාවෙන් ඉවත් වීමේදී හිමිවන මුදල්, ශිෂ්යත්ව සහ රක්ෂණ වන්දි ඉල්ලුම් කිරීම.
5. කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ නිල ද්වාරය (Colombo Stock Exchange - CSE)
- නිල වෙබ් අඩවිය: www.cse.lk | CDS Portal
- ප්රධාන අංශය: සජීවී කොටස් මිල, සමාගම් ලාභාංශ, මූල්ය වාර්තා සහ CDS e-Services
ලංකාවේ ලැයිස්තුගත සමාගම් 280+ ක කොටස් ගනුදෙනු වන එකම නිල ස්ථානය CSE වේ. ආයෝජකයෙකුට මෙම වෙබ් අඩවිය වැදගත් වන්නේ:
1. සජීවී ASPI & S&P SL20 දර්ශක: කොටස් වෙළෙඳපොළේ දෛනික හැසිරීම සහ ඉහළ යන/පහළ යන කොටස් ක්ෂණිකව බලාගැනීම.
2. ලාභාංශ (Dividend Announcements) & XD Dates: සමාගම් විසින් ප්රකාශයට පත් කරන ලාභාංශ මුදල්, XD දිනයන් සහ ගෙවීම් දින නිවේදන.
3. සමාගම් වල වාර්ෂික හා කාර්තුමය මූල්ය වාර්තා (Financial Disclosures): සමාගමක ලාභ/අලාභ පරීක්ෂා කර ආයෝජනය කිරීමට නිල දත්ත ලබාගැනීම.
4. CDS e-Connect: ඔබගේ කොටස් ගිණුමේ ඇති කොටස් ප්රමාණය සහ වටිනාකම Online බලාගැනීම.
සාරාංශය (Key Takeaway)
ඔබගේ මුදල් නිවැරදිව කළමනාකරණය කිරීමට සහ ආයෝජන වර්ධනය කරගැනීමට ඉහත සඳහන් රාජ්ය වෙබ් අඩවි 5 නිරන්තරයෙන් පරිශීලනය කරන්න. අපගේ Salli Development වෙබ් අඩවිය හරහා ද මෙම නිල දත්ත පදනම් කරගත් නොමිලේ මූල්ය ගණක මෙවලම් (Compound Interest Calculator, EPF/ETF Calculator, CSE Dividends Tracker) ඔබට භාවිත කළ හැක.