දශක ගණනාවක් පුරා වෙහෙස මහන්සි වී රැකියාවක නිරත වූ පසු විශ්රාම දිවියට (Retirement) එළැඹීම ඕනෑම පුද්ගලයෙකුගේ ජීවිතයේ වැදගත්ම සන්ධිස්ථානයකි. විශ්රාම යාමේදී තමන්ට ලැබෙන සේවක අර්ථසාධක අරමුදල (EPF), සේවා නියුක්තිකයන්ගේ භාරකාර අරමුදල (ETF) හෝ පාරිතෝෂික (Gratuity) මුදල යනු තමන්ගේ මුළු ජීවිත කාලයේම ඉතිරිකිරීමයි.
විශ්රාමික දිවියට පිවිසි පසු ක්රියාකාරී මාසික වැටුපක් නොලැබෙන බැවින්, එදිනෙදා ජීවන වියදම්, නිරන්තරයෙන් වැඩිවන ඖෂධ හා වෛද්ය වියදම් පියවා ගැනීමට ස්ථාවර මාසික ආදායමක් (Regular Monthly Income) උත්පාදනය කරගැනීම අත්යවශ්ය වේ. ඒ අතරම මෙම වයසේදී කිසිදු ප්රාග්ධන අලාභයක් (Capital Loss) දරාගැනීමට නොහැකි බැවින්, තැන්පත් කරන මුදලේ 100% ආරක්ෂාව තහවුරු කරගැනීම ප්රමුඛතම අවශ්යතාවයි.
මෙම මාර්ගෝපදේශයෙන් අප විමසා බලන්නේ වයස අවුරුදු 60 සම්පූර්ණ වූ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ට සහ විශ්රාමිකයින්ට උපරිම පොලී ආදායමක් ලබාගත හැකි වඩාත්ම සුරක්ෂිත මූල්ය ආයෝජන ක්රමවේද පිළිබඳවයි.
විශ්රාමික ජීවිතයේදී මුදල් කළමනාකරණය: මූලික රන් නීති 3
ආයෝජනයක් තෝරාගැනීමට පෙර විශ්රාමිකයෙකු ලෙස ඔබ පහත මූලධර්ම 3 නිතරම සිහියේ තබාගත යුතුය:
- ප්රාග්ධනයේ ආරක්ෂාවට ප්රමුඛත්වය (Capital Protection First): තරුණ අවධියේදී මෙන් ඉහළ අවදානම් සහිත කොටස් වෙළෙඳපොළ හෝ අනවසර මූල්ය ව්යාපාර වල මුදල් යෙදවීම විශ්රාමිකයින්ට කිසිසේත්ම නොගැලපේ. මුදල් නැවත උපයාගැනීමට කාලයක් නොමැති බැවින් ප්රාග්ධනය ශතයකින් හෝ අඩු නොවන තැන්වල පමණක් තැන්පත් කළ යුතුය.
- සියලු බිත්තර එකම කූඩයට නොදමන්න (Diversification): තමන්ට ලැබුණු සම්පූර්ණ විශ්රාම මුදලම එකම බැංකුවක හෝ එකම මූල්ය සමාගමක නොතබන්න. එය ප්රධාන රාජ්ය බැංකු, ඉහළ ශ්රේණිගත වාණිජ බැංකු සහ රජයේ සුරැකුම්පත් අතර බෙදා තැන්පත් කරන්න.
- හදිසි වෛද්ය අරමුදලක් (Emergency Medical Buffer): සියලු මුදල් වසර ගණනාවකට ස්ථාවර තැන්පතුවල හිර නොකර, හදිසි රෝහල්ගතවීමකදී පැය 24ක් ඇතුළත ලබාගත හැකි පරිදි යම් මුදලක් ද්රවශීලව තබාගන්න.
1. ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි විශේෂ ස්ථාවර තැන්පතු (Senior Citizen Fixed Deposits)
ශ්රී ලංකාවේ වයස අවුරුදු 60 ඉක්මවූ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් වෙනුවෙන්ම විශේෂිත වූ ස්ථාවර තැන්පතු ගිණුම් ක්රම රැසක් රාජ්ය සහ ප්රමුඛ පුද්ගලික වාණිජ බැංකු විසින් හඳුන්වා දී ඇත.
ප්රධාන වාසි:
- අමතර වැඩි පොලී ප්රතිශතයක්: සාමාන්ය ස්ථාවර තැන්පතුවලට වඩා 0.50% සිට 1.00% දක්වා වැඩි වාර්ෂික පොලී අනුපාතයක් ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි තැන්පතු සඳහා පිරිනැමේ.
- මාසිකව පොලිය ලබාගැනීමේ පහසුකම (Monthly Interest Payout): කල්පිරෙන විට පොලිය එකවර ලබාගන්නවා වෙනුවට, සෑම මසකම නියමිත දිනකදී උපයන පොලිය සෘජුවම ඔබේ සාමාන්ය ඉතුරුම් ගිණුමට (Savings Account) බැර කරවාගත හැක.
- ATM කාඩ්පත් පහසුකම: මාසික පොලිය බැංකු ශාඛාවට නොගොස් ඕනෑම ATM යන්ත්රයකින් පහසුවෙන් ලබාගත හැක.
තෝරාගත යුතු වඩාත්ම සුරක්ෂිත බැංකු:
- රාජ්ය බැංකු (State Banks):
- ජාතික ඉතිරිකිරීමේ බැංකුව (NSB): NSB පනත මඟින් තැන්පත් මුදල් සහ පොලිය සඳහා 100% රජයේ පූර්ණ සහතිකය හිමිවන බැවින් විශ්රාමිකයින්ට බියෙන් තොරව විශාල මුදල් තැන්පත් කිරීමට ඇති සුරක්ෂිතම බැංකුවකි.
- ලංකා බැංකුව (BOC) සහ මහජන බැංකුව (People's Bank): රටේ විශාලතම රාජ්ය වාණිජ බැංකු දෙක වන අතර ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන් සඳහා විශේෂිත මාසික පොලී ක්රමවේද ක්රියාත්මක වේ.
- ප්රමුඛ පෙළේ වාණිජ බැංකු (Licensed Commercial Banks): Commercial Bank, Sampath Bank, HNB, Seylan Bank වැනි ඉහළ මූල්ය ශ්රේණිගත කිරීම් (AAA හෝ AA Ratings) සහිත පෞද්ගලික බැංකු.
2. භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (Treasury Bonds) - දිගුකාලීන ස්ථාවරත්වය
ඔබ සතුව රුපියල් මිලියන 5ක් හෝ 10කට වඩා විශාල විශ්රාම අරමුදලක් පවතී නම් සහ ඉදිරි වසර 3, 5, හෝ 10 පුරාම පොලී අනුපාත පහත වැටීමේ අවදානමකින් තොරව ස්ථාවර ආදායමක් තහවුරු කරගැනීමට අවශ්ය නම් හොඳම විකල්පය භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (T-Bonds) වේ.
- 100% රජයේ සහතිකය (Sovereign Guarantee): කිසිදු බැංකුවක් හෝ පෞද්ගලික ආයතනයක් මත නොව, කෙළින්ම ශ්රී ලංකා රජය මඟින් ගෙවීම් සහතික කෙරේ.
- අර්ධ වාර්ෂික පොලී ගෙවීම (Semi-Annual Coupons): සෑම මාස 6කට වරක් ස්ථාවර පොලී මුදලක් ඔබේ බැංකු ගිණුමට කෙළින්ම බැර වේ.
- පොලී අනුපාත පහත වැටීමෙන් ආරක්ෂා වීම: අනාගතයේදී රටේ බැංකු පොලී අනුපාත 5% දක්වා අඩු වුවද, ඔබ බැඳුම්කරය මිලදී ගත් දිනයේ එකඟ වූ ස්ථාවර පොලිය (උදා: 11% හෝ 12%) සම්පූර්ණ වසර 5 හෝ 10 පුරාම කිසිදු වෙනසක් නැතිව හිමිවේ.
- ලබාගන්නේ කෙසේද: ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ ලියාපදිංචි ප්රාථමික අලෙවිකරුවන් (Primary Dealers) හෝ ප්රධාන වාණිජ බැංකුවල භාණ්ඩාගාර අංශ (Treasury Division) මඟින් ඔබේ නමින් LankaSecure ගිණුමක් විවෘත කර මිලදී ගත හැක.
3. Money Market Unit Trust Funds - හදිසි ප්රතිකාර හා ද්රවශීලතාවය සඳහා
විශ්රාමික ජීවිතයේදී අනපේක්ෂිත ලෙස විශාල මුදලක් එකවර අවශ්ය විය හැක (උදා: හදිසි සැත්කමක් හෝ රෝහල් බිලක්). ස්ථාවර තැන්පතුවක් (FD) කල්පිරීමට පෙර කඩා මුදල් ලබාගැනීමට ගියහොත් ලැබෙන පොලියෙන් විශාල කොටසක් දඩ මුදල් (Penalty) ලෙස කැපී යයි.
මෙම ගැටලුවට කදිම විසඳුම වන්නේ විශ්රාම මුදලෙන් 15% - 20% ක ප්රමාණයක් Money Market Unit Trust Fund එකක තැන්පත් කර තැබීමයි.
* බැංකු FD එකකට සමාන හෝ ඊට වැඩි වාර්ෂික ප්රතිලාභයක් ලැබේ.
* පොලිය දිනපතා ගණනය වී ප්රාග්ධනයට එකතු වේ (Daily Compounding).
* කිසිදු දඩ මුදලකින් තොරව, අවශ්ය ඕනෑම අවස්ථාවක වැඩ කරන දින 1ක් හෝ 2ක් ඇතුළත මුදල් ඔබේ ඉතුරුම් ගිණුමට ලබාගත හැක.
4. විශ්රාමික මුදල් බෙදා වෙන් කරගත යුතු ප්රශස්ත ආකෘතිය (Retirement Portfolio Allocation)
විශ්රාම යාමේදී ඔබට ලැබෙන මුළු මුදල (උදා: රු. 10,000,000 ක මුදලක්) පහත පරිදි තුන් ආකාරයකට බෙදා ආයෝජනය කිරීමෙන් උපරිම ආරක්ෂාව සහ ස්ථාවර මාසික මුදල් ප්රවාහයක් සහතික කරගත හැක:
┌─────────────────────────────────────────────────────────┐
│ සම්පූර්ණ විශ්රාම ප්රාග්ධනය (100%) │
└────────────────────────────┬────────────────────────────┘
│
┌───────────────────────┼───────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐
│ 60% - 65% │ │ 20% - 25% │ │ 15% - 20% │
│ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි │ │ භාණ්ඩාගාර │ │ Money Market │
│ ස්ථාවර තැන්පතු │ │ බැඳුම්කර (T-Bonds)│ │ Unit Trust Fund │
├──────────────────┤ ├──────────────────┤ ├──────────────────┤
│ මාසික ජීවන වියදම්│ │ දිගුකාලීන 100% │ │ හදිසි රෝහල් සහ │
│ සඳහා මාසික පොලිය │ │ රජයේ ආරක්ෂාව සහ │ │ අනපේක්ෂිත වියදම් │
│ කෙළින්ම ගිණුමට │ │ ස්ථාවර පොලිය │ │ සඳහා ද්රවශීලතාවය │
└──────────────────┘ └──────────────────┘ └──────────────────┘
ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි ආයෝජන ක්රම සංසන්දනය
| ආයෝජන මාධ්යය | ආරක්ෂාව (Security) | පොලී ලැබෙන ආකාරය | ද්රවශීලතාවය (මුදල් කරගැනීම) | සුදුසු කාර්යය |
|---|---|---|---|---|
| ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි බැංකු FD | SLDIF රක්ෂණය (රු. මිලියන 1.5 දක්වා) / NSB නම් 100% රජය | මාසිකව (Monthly Payout) | කල්පිරීමට පෙර ගතහොත් පොලිය කැපේ | මාසික කෑම බීම සහ උපයෝගිතා බිල්පත් ගෙවීමට |
| භාණ්ඩාගාර බැඳුම්කර (T-Bonds) | 100% රජයේ සහතිකය (Zero Default Risk) | සෑම මාස 6කට වරක් (Semi-annually) | ද්විතීයික වෙළෙඳපොළේ විකුණා ලබාගත හැක | දිගුකාලීනව ප්රාග්ධනය රැකගැනීමට |
| Money Market Unit Trust | ඉහළයි (T-Bills සහ බැංකු තැන්පතු වල ආයෝජනය වේ) | දිනපතා එකතු වේ (NAV අගය වැඩිවේ) | වැඩ කරන දින 1-2 කින් දඩ නැතිව ගත හැක | හදිසි වෛද්ය සහ අනපේක්ෂිත වියදම් වලට |
5. අවදානම් සහිත මූල්ය ආයතන සහ වංචාවලින් ප්රවේශම් වන්න!
විශ්රාමිකයින් ඉලක්ක කරගනිමින් ක්රියාත්මක වන මූල්ය වංචා පිළිබඳව පසුගිය වසර කිහිපය තුළ ශ්රී ලංකාවෙන් අසන්නට ලැබුණු සිදුවීම් බොහෝය. ජීවිත කාලය පුරා රැස් කරගත් ධනය රැකගැනීමට පහත අනතුරු ඇඟවීම් දැඩිව පිළිපදින්න:
- අධික පොලී පොරොන්දු වලට රැවටෙන්න එපා: සාමාන්ය බැංකු පද්ධතියේ පවතින පොලී අනුපාතයට වඩා බෙහෙවින් වැඩි (උදා: මාසිකව 20% - 30% හෝ ඊට වැඩි) අසාමාන්ය පොලියක් ලබාදෙන බව පවසන කිසිදු පුද්ගලික ව්යාපාරයකට, මූල්ය සංවිධානයකට හෝ පිරමිඩ යෝජනාක්රමයකට ඔබේ විශ්රාම මුදල් ලබා නොදෙන්න.
- ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ (CBSL) ලියාපදිංචිය තහවුරු කරගන්න: ඔබ මුදල් තැන්පත් කරන්නේ බැංකුවක නොවන මූල්ය සමාගමක නම් (Finance Company), එය මහ බැංකුව විසින් බලපත්ර ලබාදී ඇති Licensed Finance Company (LFC) ලැයිස්තුවේ තිබේදැයි cbsl.gov.lk වෙබ් අඩවියෙන් පරීක්ෂා කරන්න.
- තැන්පතු රක්ෂණාවරණය (SLDIF): ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ තැන්පතු රක්ෂණ ක්රමය යටතේ බලපත්රලාභී ආයතනයක් අර්බුදයකට ලක්වුවහොත් එක් තැන්පත්කරුවෙකුට ආවරණය වන්නේ උපරිම රුපියල් මිලියන 1.5 ක මුදලක් පමණි. එබැවින් විශාල මුදලක් තැන්පත් කිරීමේදී ඉහළම ශ්රේණිගත රාජ්ය හෝ ප්රමුඛ වාණිජ බැංකු පමණක් තෝරාගැනීම නුවණට හුරුය.
- බැංකු ගිණුමේ ඒකාබද්ධ හිමිකාරිත්වය (Joint Account): විශ්රාමික වැඩිහිටියෙකුට තමන්ගේ විශ්වාසවන්ත දරුවෙකු හෝ සහකරුවෙකු සමඟ එක්ව (Either or Survivor පදනම මත) ගිණුම් විවෘත කිරීමෙන්, අසනීප තත්ත්වයකදී හෝ හදිසි අවස්ථාවකදී ගිණුමෙන් මුදල් ලබාගැනීමේ කටයුතු පහසු කරගත හැක.
6. රඳවා ගැනීමේ බදු (WHT / AIT) පිළිබඳව දැනුවත් වන්න
ස්ථාවර තැන්පතු වලින් ලැබෙන පොලී ආදායම සඳහා දේශීය ආදායම් දෙපාර්තමේන්තුව (IRD) මඟින් පනවා ඇති රඳවා ගැනීමේ බදු (Advance Income Tax / Withholding Tax) නීති පිළිබඳව දැනුවත් වීම වැදගත් වේ:
- බැංකුව මඟින් ඔබේ පොලියෙන් බදු මුදලක් කපාගනු ලබන්නේ නම්, ඒ සඳහා වන නිල බදු අඩුකිරීමේ සහතිකය (Withholding Tax Certificate) වාර්ෂිකව බැංකුවෙන් ලබාගන්න.
- ඔබේ මුළු වාර්ෂික ආදායම බදු නිදහස් සීමාවට වඩා අඩු නම්, නියමිත ආදායම් බදු වාර්තාව (Tax Return) ඉදිරිපත් කර අදාළ බදු මුදල් ප්රතිපූර්ණය (Refund / Credit) කරගැනීමට ඔබට හැකියාව පවතී.
[!TIP]
සියලුම ලියාපදිංචි බැංකුවල නවතම ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසි පොලී අනුපාත සහ සාමාන්ය ස්ථාවර තැන්පතු අනුපාත සංසන්දනය කර මාසික ආදායම ගණනය කරගැනීමට අපගේ Fixed Deposit Calculator මෙවලම භාවිත කරන්න.
සාරාංශය (Conclusion)
විශ්රාම දිවිය යනු තවදුරටත් මූල්ය අවදානම් ගනිමින් පසුතැවීමට කාලයක් නොවේ. තමන් සතු ප්රාග්ධනය රජයේ සුරැකුම්පත් සහ ශක්තිමත් බැංකු පද්ධතිය තුළ නිවැරදිව ස්ථානගත කිරීමෙන්, කිසිවෙකුටත් අත නොපා ගෞරවනීය මෙන්ම මූල්යමය වශයෙන් ස්වාධීන විශ්රාම දිවියක් ගත කිරීමට ඔබට හැකියාව ලැබෙනු ඇත.